Richard Dawkins’in Tanrı Yanılgısı Tanrı fikrini değil, kanıtsızlığa duyulan alışkanlığı sorgular. Bu sesli kitap çalışmasında, inancın psikolojik dayanaklarını, bilimsel yöntemin neden vazgeçilmez olduğunu ve insan zihninin “anlam arama” refleksini merkeze alan bölümlerden seçmeler yer alıyor.

Bu çalışma bir reddiyeden öte, kanıt, akıl ve sorgulama çağrısıdır. Dinleyen herkesin kendi inanç konforunu rahatsız edecek sorularla baş başa kalması kaçınılmazdır.

Bu seslendirme, Tanrı Yanılgısı kitabından seçilmiş bölümlerin kısmi seslendirmesidir.

• Üniversite arkadaşlarımdan diğerlerine göre daha akıllı ve olgun olanlarından epey dindar olan biri, İskoç adalarında kamp yapmaya gitmişti. Gece yarısı o ve kız arkadaşı çadırın içinde bir iblisin sesini duyup uyandılar. Bu hiçbir kuşkuya yer bırakmaksızın bizzat şeytandı. Ses her açıdan şeytaniydi. Arkadaşım bu korkunç tecrübeyi hiçbir zaman unutmadı. Ve bu olay onu daha sonra papazlığa sürükleyen etkenlerden biriydi.
• Genç halim bu korkunç hikayelerden etkilenmişti. Ve bu hikayeyi Oxford’daki Rose barında stres atan hayvanbilimcilere nakletmiştim. İçlerinden iki tanesinin deneyimli kuşbilimci oldukları ortaya çıktı. Ve ikisi de kükreyerek güldüler. “Man Adalı Yelkovan Kuşu” diyerek neşeyle bağırdılar. İçlerinden biri, bu türün şeytani çığlığının ve kahkahasının ona sayısız dillerde “Şeytan Kuşu” şeklinde yerel lakap kazandırdığını ekledi.

• Belki sonsuza kadar bilimin menzilinin erişemeyeceği, gerçekten derin ve anlamlı sorular vardır. Ancak eğer bilim bazı karmaşık soruları cevaplayamıyorsa, insanları bunu dinin cevaplayabileceğini düşünmeye iten nedir?
• Konuyu berraklaştırmak için kullanmamız gereken yöntemler sadece ve sadece bilimsel yöntemler olmalıdır. Üstelik çok büyük bir ihtimalle konuyla ilgili kanıtlar hiçbir zaman ortaya çıkmayacak olsa bile.

• Birçok insan tanrıya inanır. Çünkü kendi gözleriyle onun ya da bir meleğin ya da hüzünlü bir bakirenin suretini gördüklerine inanırlar. Ya da Tanrı kafalarının içinde onlarla konuşur. Bu kişisel deneylerden kanıt, bir Tanrı isteyenlere en ikna edici kanıt türüdür. Ancak onlar dışındakiler ve psikoloji hakkında az çok bilgi sahibi olanlar için bu kanıt en az ikna edici olandır.
• Tanrıyla bizzat karşılaştığınızı mı söylüyorsunuz? Güzel ama bazı insanlar da rüyalarında pembe bir fil görmüşlerdir. Ancak bu durum muhtemelen sizi etkilemez. George Bush Tanrının kendisinden Irak’ı işgal etmesini istediğini söyler. Tanrının ona Irak’ta kitle imha silahları bulunmadığını söylemeye tenezzül etmemiş olması çok yazık.
• Akıl hastanelerindeki hastalar Napolyon ya da Charlie Chaplin olduklarını veya tüm dünyanın kendilerine suikast düzenlemek istediğini ya da düşüncelerini diğer insanların beyninde seslendirebileceklerini düşünürler. Onları alttan alırız. Ancak ilham aldıkları iç düşüncelerini ciddiye almayız. Çünkü genelde çok fazla insan bu düşünceleri paylaşmaz. Dinsel deneyimlerin bunlardan tek farkı, onları öne sürmüş olan insanların çok fazla olmasıdır.

• İnanmak, tedbir olsun diye yapmaya karar verebileceğiniz bir şey değildir. Tanrı her şeyi bilme gücü olan türden bir Tanrı olmasa iyi olur. Yoksa bu dalaverenizi görecektir.
• Russell’a, öldükten sonra karşısında Tanrıyı bulduğunda ve onun kendisine neden inanmadığı sorulduğunda ne cevap vereceği sorulmuştu. “Yeterli kanıt yoktu Tanrı, yeterli kanıt yoktu.” Bu cevabı onun neredeyse ölümsüz diyebileceğimiz cevabıydı.

• Eğer birisi bir şeyi Tanrıya atfediyorsa, genelde bunun anlamı bu kişinin elinde bir ipucu olmadığıdır.
• Hiç kuşkusuz ilahiyata eğilimli kişiler gerçek olanla gerçek olmasını arzu ettikleri şeyleri ayırt etme yetisinden kalıcı olarak yoksundurlar.

• Akıllı tasarım, şansın tek alternatifi değildir. Doğal seçilim daha iyi bir alternatiftir. Aslında akıllı tasarım hiçbir biçimde gerçek bir alternatif değildir. Çünkü çözdüğünden bile büyük bir sorun doğurur: yani tasarımcıyı kimin tasarladığı sorusunu.
• Yaradılışçılar günümüz bilgisinde ya da anlayışında hevesle boşluklar ararlar. Eğer bariz bir boşluk bulunursa, bu boşluğu varsayılan olarak Tanrının doldurması gerektiği farz edilir. İlahiyatçıları endişelendiren ise bilimin ilerlemesiyle bu boşluğun küçülmesi ve bunun sonucunda tanrının yapacak hiçbir şeyin ve saklanacak hiçbir yerinin kalmamasıdır.

• Bilim insanlarını endişelendiren ise başka bir şeydir. Bilgisizliği kabullenmek, bilimsel girişimlerin temel kısmıdır. ve hatta bir konuda cahil olmaya, gelecekte o cehalet fethedilecek diye sevinçle bakabilir. Çoğu bilim insanı zaten keşfetmiş oldukları şeylerden sıkılmışlardır. Onları harekete geçiren bilgisizliktir. Dinin gerçekten kötü etkilerinden biri de budur: Anlamadan tatmin olmanın bize bir erdem olduğu öğretilmesidir.

• Yırtıcılar kurbanlarını yakalamak için çok güzel tasarlanmış gibi görünürken, avları da kaçabilmek için eşit şekilde güzel tasarlanmış gibi görünür. Peki, Tanrı kimin tarafındadır?

Richard Dawkins, evrimsel biyoloji alanında çalışmalarıyla tanınan Britanyalı bir bilim insanı, etolog ve yazardır. Özellikle doğal seçilim, genetik aktarım ve bilimin kamusal savunusu konularındaki çalışmalarıyla çağdaş düşünce dünyasında önemli bir yer edinmiştir.

1976 yılında yayımlanan The Selfish Gene (Bencil Gen) adlı eseriyle “mem” kavramını literatüre kazandırmış, biyolojik evrimin kültürel süreçlerle olan ilişkisini tartışmaya açmıştır. Dawkins, bilimsel yöntemin yalnızca doğayı açıklamak için değil, insan zihninin yanılgılarını ayıklamak için de vazgeçilmez olduğunu savunur.

Tanrı Yanılgısı adlı kitabında ise Tanrı inancını ahlaki ya da duygusal bir mesele olarak değil, kanıtlanabilirlik ve akıl yürütme açısından ele alır. Ona göre din, cevap vermediği sorulara metafizik açıklamalar getirerek insanı geçici bir tatmine sürükler. Bu eser, inançla bilimin çatışmasından ziyade, kanıtsız iddiaların sorgulanması üzerine kuruludur.